SHBA-Nesër në Washington DC do të mbahet takimi inaugurues i Bordit të Paqes të presidentit amerikan Donald Trump. Kryeministri i Shqipërisë Edi Rama është nisur drejt kryeqytetit amerikan për të marrë pjesë në këtë mbledhje, ndryshe nga ceremonia e parë themeluese në Davos, ku ai nuk ishte i pranishëm.
Por teksa Rama mbërrin në SHBA, në ambientet e Kuvendit të Shqipërisë, u regjistruan debate gjatë një takimi mes delegacionit të Parlamentit Europian dhe kreut të Grupit Parlamentar të PS-së, Taulant Balla, lidhur me ‘Bordin e Paqes’. Mësohet se eurodeputeti Peter Gahler, ka ngritur pikëpyetje dhe ka kërkuar llogari ndaj Ballës, se përse Shqipëria i është bashkuar nismës së Trump. Sipas Peter Gahler, Bashkimi Europian nuk është shprehur ende dhe as nuk ka mbajtur një qëndrm për Bordin e Paqes.
Vetëm Hungaria dhe Bullgaria kanë sinjalizuar se do t’i bashkohen plotësisht nismës, vendet e tjera europiane nuk e kanë pranuar ftestën, ose në rastin tjetër do të jenë vëshguese. Italia, Rumania dhe Qipro do të marrin pjesë si vëzhgues. Disa vende, përfshirë Danimarkën, nuk kanë marrë fare ftesë.
Komisioni Europian gjithashtu nuk do të bëhet anëtar, duke dërguar në Uashington komisioneren për Mesdheun Dubravka Šuica. “Ne nuk po bëhemi anëtarë,” deklaroi zëdhënësja kryesore Paula Pinho.
Presidenti i Këshillit Europian António Costa ka shprehur rezerva serioze: “Ne kemi dyshime serioze për një sërë elementesh në kartën e bordit lidhur me fushëveprimin e tij, qeverisjen dhe përputhshmërinë me Kartën e OKB-së.”
Shërbimi Europian i Veprimit të Jashtëm ka ngritur shqetësime të ngjashme, duke theksuar se “karta … ngre shqetësime në raport me parimet kushtetuese të BE-së.”
Qëndrimet e vendeve të BE-së
Austria: Nuk ka gjasa të bashkohet. Kancelari austriak Christian Stocker tha se vendi i tij nuk kishte plane për t’u bërë anëtar. “Ekziston tashmë një organizatë e krijuar për raste të tilla, OKB-ja … dhe unë nuk jam në favor të strukturave paralele”.
Belgjika: Nuk po bashkohet dhe nuk është ftuar. Ministri i Jashtëm Maxime Prévot u detyrua të mohojë pretendimet nga Shtëpia e Bardhë se Belgjika ishte regjistruar muajin e kaluar. Transmetuesi kombëtar RTBF raportoi se amerikanët kishin ngatërruar Belgjikën me Bjellorusinë. Belgjika dëshiron që BE-ja të arrijë një qëndrim të përbashkët për këtë çështje, tha Prévot.
Bullgaria: Po shqyrton anëtarësimin. Kryeministri në detyrë Rossen Jeliazkov u ul pranë Trump kur nisma u lançua zyrtarisht muajin e kaluar në Zvicër, por vendimi është ende në pritje të ratifikimit në parlament.
Kroacia: Nuk po bashkohet. Si Kryeministri Andrej Plenković ashtu edhe Presidenti Zoran Milanović, zakonisht rivalë politikë, u shfaqën të një mendimi në refuzimin e ftesës.
Qipro: Status vëzhguesi. Si Athina ashtu edhe Nikozia thanë se kanë kanale të hapura me Izraelin dhe Autoritetin Palestinez.
Çekia: Nuk ka gjasa të bashkohet. Kryeministri Andrej Babiš tha se Praga dëshiron të koordinohet me vendet e tjera të BE-së.
Danimarka: Nuk është ftuar. Ndërsa marrëdhëniet me SHBA-në janë në pikën më të ulët pasi Trump ushtroi presion të fortë ndaj Kopenhagës dhe Nuuk-ut për të hequr dorë nga Groenlanda, një territor gjysmë-autonom danez, Danimarka ishte i vetmi vend skandinav që nuk mori ftesë.
Estonia: Nuk është ftuar.
Finlanda: Nuk po bashkohet. Presidenti Alexander Stubb tha se bordi “është një nismë e mirë”, por shtoi se Finlanda nuk do të bashkohet në formën aktuale. “Ne kemi një politikë të përbashkët europiane dhe do t’i qëndrojmë asaj,” i tha ai medias finlandeze Yle muajin e kaluar.
Franca: Nuk po bashkohet. Franca ishte ndër vendet e para që sinjalizoi se nuk do të bashkohej, duke kritikuar mbivendosjen e mundshme me OKB-në, papajtueshmërinë me angazhimet e saj ndërkombëtare dhe zgjerimin e fokusit përtej Gazës.
Gjermania: Nuk ka gjasa të bashkohet. Deri tani, qeveria gjermane ka reaguar me kujdes ndaj bordit. Ndërsa mbështet në përgjithësi përpjekjet për të arritur paqe në Gaza, Ministri i Jashtëm Johann Wadephul ka theksuar vazhdimisht se OKB-ja ekziston tashmë si një trupë ndërkombëtare e vendosur për zgjidhjen e konflikteve.
Greqia: Status vëzhguesi. Greqia fillimisht e kundërshtoi bordin, duke këmbëngulur që ai të kufizohej vetëm në Gaza, nga frika e anashkalimit të OKB-së dhe sfidave të mundshme ndaj qëndrimit të saj në mosmarrëveshjen detare me Turqinë. Megjithatë, qeveria greke tha se bordi duhet t’u përmbahet rezolutave të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Hungaria: Po bashkohet. Një aleat i ngushtë i Donald Trump, Kryeministri Viktor Orbán tha se vendi i tij do t’i bashkohet nismës si një nga anëtarët themelues, “sepse Hungaria ka nevojë për paqe për të vazhduar të rritet dhe të zhvillohet”.
Irlanda: Nuk po bashkohet. Zëvendëskryeministri Simon Harris tha muajin e kaluar se nisma ngre “sinjale shumë serioze alarmi.” “Çdo gjë që Putini po konsideron t’i bashkohet dhe që ka fjalën paqe në të nuk më duket mirë,” tha ai, sipas transmetuesit vendas RTE.
Italia: Status vëzhguesi. Ministri i Jashtëm António Tajani tha se ishte “e përshtatshme” që Roma të merrte pjesë si vëzhguese në takimin e parë të enjten, pasi Qipro kishte marrë një vendim të ngjashëm, duke mbajtur aktualisht presidencën rrotulluese të Këshillit. “Ne jemi europianë dhe, pas këtij vendimi, e konsideruam të përshtatshme të dërgojmë një delegacion si vëzhgues.”
Letonia: Nuk është ftuar.
Lituania: Nuk është ftuar dhe nuk do të bashkohej.
Luksemburgu: Nuk është ftuar dhe nuk do të bashkohej. Kryeministri Luc Frieden tha se vendi i tij ndoshta nuk do të merrte pjesë, edhe nëse do të ishte ftuar. Ai vlerësoi nismën për të krijuar paqe në Gaza, por tha se preferonte organizatat ekzistuese shumëpalëshe, si OKB-ja, për t’u marrë me këtë çështje, sipas medias lokale Paperjam.
Malta: E pavendosur. Kryeministri Robert Abela tha se vendi i tij nuk ishte ftuar zyrtarisht për t’u bashkuar, por qeveria ka marrë një ftesë “joformale”. Abela ka kritikuar gjithashtu formatin e bordit.
Holanda: E ftuar, e paqartë nëse do të bashkohet. Kryeministri në largim Dick Schoof konfirmoi muajin e kaluar se vendi kishte marrë një ftesë për t’iu bashkuar nismës, por tha se nuk ishte marrë ende një vendim përfundimtar. Qeveria e re, e udhëhequr nga Rob Jetten, ende nuk ka bërë ndonjë njoftim për këtë çështje.
Polonia: Nuk po bashkohet. Ndërsa Presidenti Karol Nawrocki, një aleat i partisë opozitare konservatore Ligj dhe Drejtësi dhe i vetë Trumpit, ka sinjalizuar mbështetje për nismën, vendimi përfundimtar i takon qeverisë. Kryeministri Donald Tusk ka thënë se Polonia nuk do të bashkohet “në rrethanat aktuale”.
Portugalia: Do të bashkohet vetëm nëse fokusi mbetet te Gaza. Qeveria nuk e ka pranuar ende ftesën, tha Ministri i Jashtëm Paulo Rangel muajin e kaluar, por vendi do të ishte i hapur për t’u bashkuar “nëse kufizohet në Gaza,” sipas medias lokale Publico.
Rumania: Status vëzhguesi. Presidenti Nicușor Dan njoftoi të hënën se do të marrë pjesë në takimin në Uashington si vëzhgues.
Sllovakia: Refuzoi. Qeveria e Kryeministrit Robert Fico nuk do ta pranojë ftesën për t’u bashkuar. Një nga arsyet e përmendura është se vendi nuk mund të përballojë tarifën prej 1 miliard dollarësh për të siguruar anëtarësim të përhershëm.
Sllovenia: Refuzoi. Kryeministri Robert Golob refuzoi të marrë pjesë, duke thënë në fund të janarit se nisma “cenon seriozisht rendin më të gjerë ndërkombëtar” dhe se mandati i saj, që shkon përtej Gazës, është tepër i gjerë.
Spanja: Refuzoi. Kryeministri Pedro Sánchez tha muajin e kaluar se e refuzonte ofertën, megjithëse vendi i tij “e vlerëson ftesën”. Ai e paraqiti vendimin si një mënyrë për të qëndruar në përputhje me “angazhimin e Spanjës ndaj rendit shumëpalësh, sistemit të OKB-së dhe të drejtës ndërkombëtare”.
Suedia: Nuk po bashkohet. Kryeministri Ulf Kristersson tha se do të koordinohet me vendet e tjera të BE-së, por vendi i tij nuk do t’i bashkohet nismës “siç qëndron aktualisht teksti,” sipas medias suedeze Aftonbladet.
